Moje dziecko sepleni- szereg szumiący (głoski: sz, ż, cz, dż)- część 2

Głoski sz, ż, cz, dż należą do tzw. głosek szumiących i są jednymi z najtrudniejszych pod względem artykulacyjnym. Podczas wymawiania „sz” oraz „ż” przód języka musi przybliżyć się do dziąseł  za górnymi zębami i jednocześnie musi się w tym miejscu wytworzyć szczelina. Natomiast podczas artykulacji głosek cz, dż następuje chwilowe zwarcie przodu języka                    z górnymi dziąsłami. Dzieci często zastępują te trudne głoski, głoskami łatwiejszymi                        o podobnym miejscu artykulacji, zwykle najpierw są to głoski ś, ż, ć, dź, a później s, z, c, dz. Dzieje się tak dlatego, że dziecko nie potrafi jeszcze precyzyjnie wykonać pewnych ruchów artykulacyjnych. Zwykle dziecku trudność sprawia uniesienie języka do wałka dziąsłowego, co może być związane z małą elastycznością wędzidełka podjęzykowego. 
Aby pomóc dziecku w opanowaniu tych głosek należy jak najczęściej proponować mu zabawy                  i ćwiczenia mające na celu usprawnienie motoryki narządów mowy (warg, języka) oraz ćwiczenia oddechowe. Wywołanie jednej głoski z szeregu głosek szumiących znacznie ułatwia wywoływanie następnych. Aby prawidłowo wymówić głoskę "sz" muszą być spełnione trzy warunki: 
1.język dotyka wałeczka dziąsłowego za górnymi zębami 
2.usta są zaokrąglone jak przy wymawianiu głoski "u"
3.zęby lekko złączone, nie zacisnięte

1.Ćwiczenia na głoski z szeregu szumiącego (sz, ż/rz, cz, dż)
Ćwiczenia oddechowe:
-„tańczący płomyk"-dmuchamy na płomień świecy w taki sposób, aby nie zgasł, lecz tańczył na   
  boki;
- dmuchamy przez rurkę, robimy bańki mydlane;
- dmuchamy na waciki, piłeczki pingpongowe itp.
Ćwiczenia języka (wykonujemy przy szeroko otwartych ustach i widocznych zębach):
- przesuwamy język w kąciki ust;
- oblizujemy górną wargę (język wąski, wydłużony);
- unosimy język do góry w kierunku nosa;
-„myjemy" językiem górne zęby (powierzchnię zewnętrzną i wewnętrzną);
-„liczymy" językiem górne zęby;
-„uparty osiołek"-wypychamy językiem zęby górne; 
- język „zagląda do gardła";
Ćwiczenia warg:
- cmokamy;
- robimy tzw.„ryjek" -wargi ściągnięte, wysunięte do przodu;
- wysuwamy wargi do przodu, zęby są widoczne, a wargi zaokrąglone

2.Ćwiczenia na głoski z szeregu szumiącego (sz, ż,cz,dż)
Głoska „sz”
•w sylabach
sza, szo, sze, szu, szy,
a-sza, o-szzo, e-sze, u-szu, y-szyasz,
osz, esz, usz, ysz,
szasz, szosz, szesz, szusz, szysz,
szasza,  szoszo, szesze, szuszu, szyszy.

•w wyrazach: 
- szampon, szachy, szynka, szafa, szufelka, szuflada, szary, szeroki, szelki, szpilka,szalik, szopa, szyja, sznurek, itp.;
- muszla,  kasza,  pasztet,  wieszak,  koszula,  maszyna, fartuszek,  gruszka,  nosze,uszy, kusza, puszka, itp.;
- mysz, kalosz, dobosz, talerz, wachlarz, nietoperz, lekarz, kosz, kurz, kapelusz,klosz, gulasz, grosz, plusz, garaż, bagaż, wąż, itp

•w wierszach:
„Szajka myszy”
Szajka myszy na paluszkach,
Szuka groszku po garnuszkach.
W szafie kaszę pałaszuje,
I okruszków poszukuje!
Szymek przerwał myszkowanie,
Poszedł, kupił kota na nie

Głoska „ ż/rz”
•w sylabach:
ża, żo, że, żu, ży,
a-ża, o-żo, e-że, u-żu, y-ży,
żaża, żożo, żeże, żużu, żyży,
żasz, żosz, żesz, żusz, żysz.

•w wyrazach:
- żaba, rzeka, żubr, żebra, żakiet, żarówka, żuk, żyrafa, żona, żuraw, żyła, żyto,żonkil, żółty,  żyrandol, żurnal, rzemień, rząd, itp..
- korzenie, waży, wieża, warzywa, orzech, jarzyny, parzy, morze, wierzy, duży,boży, róże, różowe, jarzębina, itp.

•w wierszach:
„Podróże żółwia żeglarza”
Żółw – podróżnik żywo wierzy,
Że żaglówką świat przemierzy.
Różne plaże, rzeki mija.
Duże morza żółw podbija.
Żywa jednak to opinia, 
Że podróżnik wyolbrzymia.
I te żółwie „morza duże”
To nie morza, a kałuże.

Głoska „cz”
•w sylabach:
cza, czo, cze, czu, czy,
a-cza, o-czo, e-cze, u-czu, y-czy,
acz, ocz, ecz, ucz, ycz,
czacz, czocz, czecz, czucz, czycz,
czacza, czoczo, czecze, czuczu, czyczy.

•w wyrazach:
- czapka,   czajnik,   czubek,   czekolada,   czepek,   czapla,   czarny,   czerwony,   czołg,czółno, czek, czary, itp.;
- maczuga, pieczątka, pieczarka, boczek, haczyk, pączek, kaczka, beczka, taczka,wieczór, kurczak, koniczyna, tęcza, oczy, itp.;
- poręcz, palacz, trębacz, mecz, puchacz, włamywacz, królewicz, warkocz, klacz,klucz, mlecz, miecz, itp.;

•w wierszach:
„Leczo”
Cztery marchwie w kawałeczkach,
mąka, wody pół kubeczka.
Dwie papryczki i kabaczek;
Pieczeń pokrój w drobny maczek,
Deczko czili, keczup damy
I na ucztę zapraszamy!

„Kaczki”
Poczłapały cztery kaczki 
na pocztę we czwartek.
Miały wysłać paczkę
 i pocztową kartę.
Paczki kaczki już wysłały,
Po czym usiadły
 I zaczęły coś czytać.

Głoska „dż”
•w sylabach:
dża, dżo, dże, dżu, dży,
a-dża, o-dżo, e-dże, u-dżu, y-dży,
dżadża, dżodżo, dżedże, dżudżu, dżydży,
dżacz, dżocz, dżecz, dżucz, dżycz.

•w wyrazach:
- dżungla, dżokej, dżentelmen, dżoker, dżuma, dżem, dżdżownica, dżdżysty, itp.;
brydżysta, zadżumiony, wyjeż-dża, przyjeż-dża, itp.;

•w wierszach:
„Gramy w brydża”
Pod Dżakartą - piękny, nowy,
elitarny klub brydżowy.
Ja, gdy wolne tylko mam,
chętnie w brydża grywam tam.
Król i radża w brydża grają
jak dżem grę tę uwielbiają!
I dżentelmen brydża lubi.
Kiedy gra, dżokery gubi.
Dżokej talię wydobywa... 
W brydża w piątkę nikt nie grywa!

Opracowały:
Beata Byczyńska-Gruca, Halina Krzysztofińska