ĆWICZENIA DYKCJI

Nienaganna dykcja, czyli sposób poprawnego wymawiania wyrazów, jest czymś niezwykle pożądanym. Wysławianie się piękną polszczyzną budzi podziw i szacunek.

Prawie każdy rodzic chciałby, aby jego dziecko wypowiadało się perfekcyjnie. Dobra dykcja nie jest jednak czymś, co przychodzi łatwo. Aby osiągnąć sukces potrzeba połączenia wiedzy i motywacji, a także wysiłku i dużej wytrwałości. Znaczenie ma również systematyczna praca.
Zacznij od pracy nad usprawnieniem motoryki narządów artykulacyjnych, czyli od ćwiczeń buzi i języka. Wykonuj je razem z dzieckiem przed lustrem:
•	buziaki (cmokanie);
•	 machanie językiem na boki;
•	unoszenie języka do nosa;
•	opuszczanie języka na brodę;
•	wodzenie czubkiem języka po podniebieniu - tzw. "malowanie sufitu";
•	liczenie zębów czubkiem języka;
•	czyszczenie wewnętrznej strony górnych i dolnych zębów czubkiem języka;
•	oblizywanie warg;
•	wykonywanie na zmianę uśmiechów i dzióbków;
•	wypychanie policzków czubkiem języka;
•	kląskanie;
•	zwieranie i rozwieranie warg (przy zamkniętych zębach) - tzw. "rybka";
•	nadymanie policzków;
•	przepychanie powietrza z jednego policzka do drugiego;
•	ziewanie;
•	głośne przełykanie śliny;
•	przenoszenie słomką papierowych elementów (np. listków na planszę                         z drzewem);
•	czesanie warg zębami;
•	dmuchanie na watkę, zdmuchiwanie świeczki (wdech nosem, wydech ustami);
•	powtarzanie samogłosek.

Po rozgrzaniu narządów mowy możesz przejść do ćwiczenia konkretnych głosek, np. głoski [p]. Początkowo w izolacji: ppppppppppppp (nie pypypypypypypy), następnie w logotomach: pa, pe, py po, pu, pą, pę, apa, opo, upu, epe, ipy, opą, epę, ap, op, ep, up, ip, yp; wyrazach (np. pech, pole, mapa, słup, itd.), logotomach z podwojoną spółgłoską: ap-pa, ep-pe, ip-py, up-pu, op-po, pap-pa, pyp-py, pep-pe, pup-pu, pop-po.

Takie powtarzanie również nie musi być nudne. Przygotuj obrazek pieska i wycięte                      z papieru kości, na których odwrocie zapiszesz logotomy oraz wyrazy. Dziecko po prawidłowym wypowiedzeniu karmi pieska. Zwiększając inwentarz ćwiczonych głosek, możesz wprowadzać trudniejsze zbitki wyrazowe oraz wyrazy (np. po przećwiczeniu głosek: [p], [b], [t] oraz [d], zacznij trenować połączenia takie jak: pta, pto, pte pty, ptu, pta-tpa, pto-tpo, itd.).

Ucz się razem z dzieckiem i recytuj wierszyki z przerabianymi głoskami:

”Puk!"
Co dzień w borze o tej porze 
Puchacz w buk puka: puk!

Biegi i piegi
Piotr tak silnie ćwiczy biegi,
że gdy biega, gubi piegi.

Opad
Kapu, kapu,... 
Kuba bada,Czemu z nieba zupa pada.

Bobasek i piasek.
Raz po piasku biegł bobasek.
Po co bobas biegł? Po piasek!- 
Z tego piasku – wołał w pędzie - dla bobasków ciasto będzie!
Bobas rad po piasku biegł, potem z piasku bułki piekł, bułki, chleb i pyszne babki – wszystko                z tej piaskowej papki.
Kiedy skończył, kładł na półki babki z papki, z papki bułki i z kumplami jadł do spółki.

Jeśli twoje dziecko świetnie już sobie radzi z powyższymi zadaniami, wprowadź powtarzanie łamańców językowych. W języku polskim mamy ich dość dużo. Niektóre z nich są naprawdę zabawne. Spróbuj zachęcić dziecko do narysowania sytuacji z ćwiczonego łamańca.

Muszka
Mała muszka spod Łopuszki
chciała mieć różowe nóżki
– różdżką nóżki czarowała,
lecz wciąż nóżki czarne miała.
– Po cóż czary, moja muszko?
Ruszże móżdżkiem, a nie różdżką!
Wyrzuć wreszcie różdżkę wróżki
i unurzaj w różu nóżki!

Szczeniak
W gąszczu szczawiu we Wrzeszczu
klaszczą kleszcze na deszczu,
szepcze szczygieł w szczelinie,
szczeka szczeniak w Szczuczynie,
piszczy pszczoła pod Pszczyną,
świszcze świerszcz pod leszczyną,
a trzy pliszki i liszka
taszczą płaszcze w Szypliszkach.

Trznadle
W krzakach rzekł do trznadla trznadel:
– Możesz mi pożyczyć szpadel?
Muszę nim przetrzebić chaszcze,
bo w nich straszą straszne paszcze.
Odrzekł na to drugi trznadel:
– Niepotrzebny, trznadlu, szpadel!
Gdy wytrzeszczysz oczy w chaszczach,
z krzykiem pierzchnie każda paszcza!

Huczek
Hasał huczek z tłuczkiem wnuczka
i niechcący huknął żuczka.
– Ale heca… – wnuczek mruknął
i z hurkotem w hełm się stuknął.
Leży żuczek, leży wnuczek,
a pomiędzy nimi tłuczek.
Stąd dla huczka jest nauczka
by nie hasać z tłuczkiem wnuczka.

Żaba
Żółta żaba żarła żur,
piórnik porósł mnóstwem piór.
Halo, Hela, w hucie huk
Żółw ma czwórkę krótkich nóg.
Wieprz
Nie pieprz, Pietrze, pieprzem wieprza,
Wtedy szynka będzie lepsza.”
“Właśnie po to wieprza pieprzę,
Żeby mięso było lepsze.”
“Ależ będzie gorsze, Pietrze,
Kiedy w wieprza pieprz się wetrze!”
Tak się sprzecza Piotr z Piotrową,
Wreszcie posłał po teściową.
Ta aż w boki się podeprze:
“Wieprza pieprzysz, Pietrze, pieprzem?
Przecież, wie to każdy kiep, że
Wieprze są bez pieprzu lepsze!”

Szczebrzeszyn
Trzynastego, w Szczebrzeszynie
chrząszcz się zaczął tarzać w trzcinie.
Wszczęli wrzask Szczebrzeszynianie:
– Cóż ma znaczyć to tarzanie?!
Wezwać trzeba by lekarza,
zamiast brzmieć, ten chrząszcz się tarza!
Wszak Szczebrzeszyn z tego słynie,
że w nim zawsze chrząszcz BRZMI w trzcinie!
A chrząszcz odrzekł nie zmieszany:
– Przyszedł wreszcie czas na zmiany!
Drzewiej chrząszcze w trzcinie brzmiały,
teraz będą się tarzały.”

Na naukę nigdy nie jest za późno!

Nic nie zastąpi wizyty u logopedy, ale w tak trudnym dla nas czasie, ćwiczenia przez nas proponowane, mogą wspomóc i przyspieszyć naturalny proces rozwoju mowy. 

Beata Byczyńska- Gruca;
Halina Krzysztofińska